Spuitbeton zwembad: droog of nat spuiten

Gunite en spuitbeton: waar het water erbij komt

Bij gunite blaast een machine op straat een droog mengsel van zand en cement met perslucht door de slang, en een ring van sproeiers in het mondstuk voegt het water toe vlak voordat het eruit komt. De spuiter stelt het water in met een kraan en past het op gevoel aan: natter om op een verticale wand te blijven zitten, droger op de vloer. Bij spuitbeton is het water al in de betoncentrale toegevoegd: het beton komt aan als mengsel, een pomp duwt het door de slang en lucht bij het mondstuk slingert het tegen het staal. De spuiter regelt de lucht en de richting, niet het mengsel.

Strikt genomen zijn beide spuitbeton, droog en nat; Gunite begon meer dan een eeuw geleden als handelsnaam voor het droge proces, en in een groot deel van de VS betekent een gunite zwembad nu elk gespoten zwembad. Vraag dus welk proces een bouwer werkelijk gebruikt. De droge methode legt meer oordeel in één paar handen en is stoffiger en trager; de natte methode is sneller en gelijkmatiger, en de ploeg moet het tempo van de wagens bijhouden.

Het vakmanschap aan het mondstuk is in beide gevallen hetzelfde: houd het haaks op het oppervlak, omhul elke staaf zodat er achter geen holte blijft, bouw de wanden van onderaf op zodat er niets zakt, en laat het oppervlak ruw voor wat erna komt. Dat vakmanschap, meer dan het proces, is wat je inhuurt.

Terugslag: het beton dat nooit in de wand terechtkomt

Spuit je beton tegen een wand, dan stuitert een deel eraf, vooral grof zand met weinig cement. Dat is terugslag (rebound). De cijfers die in het vak meestal worden genoemd zijn ongeveer 15–30% op wanden voor de droge methode en ruwweg 5–10% voor de natte methode, minder op vloeren. Een vaardige spuiter brengt beide omlaag; een te droog mengsel jaagt ze omhoog.

Reken dat door voor een zwembad van 8 × 4 m met dieptes van 1,2–1,8 m: ongeveer 68 m² vloer en wand, dus ruwweg 14 m³ beton op zijn plaats bij 20 cm dikte. Om dat daar te krijgen, schept een ploeg met de droge methode zo’n 2–4 m³ terugslag weg, een ploeg met de natte methode dichter bij 1 m³. Het afval wordt in beide gevallen betaald, en dat is een deel van de reden waarom de twee ongeveer evenveel kosten.

Terugslag op het gazon is onschuldig; terugslag die in de kuip blijft zitten niet. Als erover wordt gespoten, in de vloer, in de hoek waar vloer en wand samenkomen of op de trappen, laat het een zwakke, zandige laag achter die jaren later kan afbrokkelen of lekken. Een goede ploeg blaast het weg met een persluchtlans en schept de vloer leeg terwijl de wanden omhoog gaan. Vraag waar de terugslag blijft, en kijk naar de vloer voordat er gespoten wordt.

Is gunite sterker dan spuitbeton?

Hier graven de kampen zich in. Guniteploegen zeggen dat de droge methode met heel weinig water kan worden aangebracht, en minder water geeft sterker beton. Spuitbetonploegen zeggen dat hun mengsel komt met een leverbon waarop precies staat wat erin zit, terwijl een gunitemengsel maar zo gelijkmatig is als de hand op de kraan. Beide beschrijven hun eigen beste dag. Een gangbare specificatie voor een zwembadkuip is minstens 28 MPa (4 000 psi) na 28 dagen, en goed gespoten en nabehandeld halen beide methoden die doorgaans.

Wat een kuip sterk of zwak maakt, is meestal niet het proces. Het gaat erom of het staal volledig is omhuld zonder holtes achter de staven, of de terugslag eruit is gehouden, of de kuip de dikte heeft die de tekening van de constructeur vraagt (gewoonlijk ongeveer 15–25 cm in vloer en wanden, meer in de bovenbalk onder de coping), of hij in één ronde is gespoten, en of hij nat is gehouden tijdens het uitharden. Een slordige kuip met de natte methode die door de zon is gebakken, is zwakker dan een zorgvuldige gunitekuip, en omgekeerd is dat net zo waar.

Wil je het weten in plaats van het te horen, vraag dan om een proefpaneel: de spuiter spuit op de dag zelf een houten bak naast het zwembad vol, en een laboratorium boort er kernen uit en test ze. Cilinders die uit een mixerwagen met nat mengsel worden gevuld, tonen wat de centrale leverde, niet wat er is gespoten. Weinig eigenaren vragen erom; een bouwer die het zelf aanbiedt, zegt je iets.

Koude voegen, betonwagens en de dag van het spuiten

Een kuip moet in één doorlopende ronde worden gespoten, meestal in één dag voor een gewoon tuinzwembad. Spuit je vers beton tegen beton dat al begint te binden, dan hechten ze nooit volledig: die naad is een koude voeg, een zwak vlak en een mogelijke lekroute. Is een stop niet te vermijden, dan moet de rand worden teruggebracht tot een helling, gereinigd en bevochtigd voordat het spuiten hervat wordt, nooit haaks tegen een verhardend vlak aangezet.

Hier verschillen de methoden echt. Droog materiaal bindt niet in de slang, dus een guniteploeg kan pauzeren voor een verstopte leiding of een bui, zolang de pauze kort is. Nat mengsel begint te binden zodra het is gedoseerd, en een lading heeft doorgaans ongeveer anderhalf uur om te worden aangebracht. Een spuitbetonronde is een estafette van twee of drie wagenladingen voor een zwembad van rond 8 × 4 m, en een wagen die in de file staat laat de ploeg wachten terwijl de rand die ze net spoten verstijft. Vraag hoe de ladingen worden besteld en wat er gebeurt als er een te laat is.

De toegang is makkelijker dan mensen verwachten: de machine of de pomp blijft op straat en de slang komt door de zijpoort. Gunite is de rommeligste van de twee, dus dek de auto’s af en waarschuw de buren. Geen van beide mag worden gespoten bij regen of met vorst in de verwachting, en bij heet, winderig weer begint een goede ploeg bij het eerste licht.

Nabehandeling, en wat dat betekent voor pleister en tegels

Beton verhardt niet door te drogen; het verhardt door te reageren met water, wekenlang als het water er is. Een kuip die in de eerste dagen uitdroogt, wordt zwakker en scheurt aan het oppervlak, welke methode hem ook spoot. Houd hem dus minstens de eerste zeven dagen nat: meerdere keren per dag afgespoten, vaker bij hitte of wind, of afgedekt met natte jute. Gewoon water is de veilige keuze, want sommige nabehandelingsmiddelen om op te spuiten laten een film achter waar pleister slecht op hecht. In de VS krijgt de eigenaar vaak de slang in handen, dus vraag wie het water geeft en hoe lang.

Daarna wacht de kuip een paar weken op zijn afwerking, met daartussenin de coping en de waterlijntegels, en dat is een flink deel van hoe lang het bouwen van een zwembad duurt. Loop er intussen omheen: zoek naar grindnesten, blootliggend staal en scheuren, en tik op de wanden. Een hol geluid wijst op een holte of een laag die niet hecht, nu goedkoop te herstellen en onder pleister duur.

Geen van beide methoden beperkt de afwerking. Pleister, kiezel en tegels kunnen op elke kuip als die ruw is gelaten in plaats van glad gespaand, is schoongemaakt van overspray en recht is gespoten, want een golvende wand wordt een golvende tegellijn. In Europa wordt de kuip vaker vlak afgepleisterd, waterdicht gemaakt en betegeld, of bekleed met een gelaste PVC-liner. Welke afwerking je kiest, staat in tegels of pleister als binnenafwerking.

Wat gunite en spuitbeton kosten

Ongeveer hetzelfde. De methode verandert één onderdeel van de offerte, de kuip: staal plus spuiten. Een gepubliceerde Amerikaanse kostengids zet het spuiten voor een typisch zwembad op ruwweg $12 000–30 000 en het staal op $4 000–8 000; de planpagina’s op deze site zetten een compleet betonnen zwembad van 16x32 op ongeveer $71 000–114 000, geïnstalleerd met eenvoudige coping, vóór terras, hek, verwarming en vergunningen. Gepubliceerde Duitse prijzen voor de betonnen kuip van een bouwer liggen rond €180–320 per vierkante meter vloer en wand, dus ongeveer €12 000–22 000 voor de 68 m² van een zwembad van 8 × 4 m, van de €45 000–74 000 die de planpagina’s op het hele betegelde betonnen zwembad zetten. Hoe dan ook is de kuip een kwart tot een derde van de rekening, en de methode beweegt maar een deel daarvan.

Waar de twee verschillen, trekken de kosten de andere kant op: de droge methode gebruikt goedkopere materialen maar verspilt meer als terugslag en gaat trager; de natte methode betaalt voor kant-en-klaar beton, een pomp en de minimumladingen van de wagens, en gaat sneller. Wat wint, hangt af van hoe ver de centrale ligt en welke ploegen bij jou in de buurt werken, dus vergelijk complete offertes op dezelfde tekening, niet methoden.

Wil je zien waar jouw zwembad uitkomt, teken het dan in de ontwerptool: de live kostenraming geeft een totaal voor wat je hebt getekend, en de kostenspecificatie per bouwfase van Pro toont de kuip en constructie als een eigen post, de post die deze keuze beweegt.

Gespoten, gestort of gemetseld: de andere manieren om in beton te bouwen

Gespoten kuipen zijn het gebruikelijke betonnen zwembad in de VS en Australië en komen veel voor in Spanje, maar in Midden-Europa zijn ze de uitzondering. Daar wordt het alledaagse betonnen zwembad gebouwd van holle betonblokken of polystyreenblokken, gevuld met beton en bekleed met een PVC-liner; het topsegment wordt ter plaatse gestort tussen bekisting in waterdicht gewapend beton en daarna betegeld. De gids over beton, polyester en liner vergelijkt de typen; hier gaat het alleen om hoe het beton in de wand komt.

Spuiten verdient zijn plek waar de vorm vrij is: zonder bekisting kost een bocht, een zitbank of een stel Romeinse treden weinig meer dan een rechte wand, en vloer en wanden worden als één stuk aangebracht, zonder voeg aan de voet van de wand die met een waterkering moet worden afgedicht. Daartegenover staat dat de ploegen in een groot deel van Europa dungezaaid zijn, en dat het ruwere oppervlak een egaliserende pleisterlaag nodig heeft vóór de tegels. Gestorte wanden zijn dicht en kaarsrecht, ideaal voor grote rechthoeken en overloopranden, maar elke bocht is timmerwerk; blokkenwerk is het goedkoopst en laat de waterdichtheid aan de liner over. Voor een rechthoek kunnen alle drie uitstekend zijn; voor een vrije vorm is spuiten meestal de verstandige weg.

Wat je vraagt voordat iemand gaat spuiten

Begin bij de persoon. Wie is de spuiter, hoeveel zwembaden heeft hij gespoten, en werkt hij op jouw klus? In de VS certificeert het American Concrete Institute spuitbetonspuiters voor de droge methode, de natte methode of beide. Dat is voor een woonhuiszwembad meestal niet verplicht, dus veel goede spuiters hebben het niet, maar een bouwer die er een gecertificeerde bij kan noemen, heeft geïnvesteerd in de vaardigheid die het meest telt. En vraag welk proces ze echt gebruiken.

Dan de kuip. Welke dikte geeft de tekening voor vloer, wanden en bovenbalk, en hoe controleren ze die op de dag zelf? Wordt hij in één ronde gespoten, en wat is het plan als een wagen te laat is of de machine uitvalt? Waar blijft de terugslag? Spuiten ze een proefpaneel? Wie houdt de kuip nat? De bredere lijst staat bij de vragen voor je zwembadbouwer.

Beslis dan. Beide processen kunnen een uitstekende kuip opleveren, en geen van beide redt een slordige ploeg. Als twee goede bouwers offreren, de een met gunite en de ander met spuitbeton, kies dan degene wiens antwoorden specifiek zijn, met namen, getallen en een plan voor de slechte dag, en laat ze de methode spuiten die ze elke week spuiten. Teken het zwembad eerst op schaal in de gratis ontwerptool en geef elke bouwer dezelfde tekening, zodat ze allemaal dezelfde kuip prijzen.