Skimmer zwembad: hoeveel en waar plaatsen?

Hoeveel skimmers heeft een zwembad nodig?

Eén per 25 m² wateroppervlak, naar boven afgerond, en nooit minder dan één. Een zwembad van 6 × 3 m (18 m²) krijgt er één. Een 8 × 4 m (32 m²) krijgt er twee, want 1,3 skimmer aan oppervlak betekent nog steeds twee plaatsen. Een 10 × 5 m (50 m²) redt het met twee, en een 12 × 6 m (72 m²) krijgt er drie. Het getal gaat over oppervlak, niet over volume: een skimmer oogst wat drijft, hoe diep het water eronder ook is.

Elk plan in de planbibliotheek toont zijn aantal op deze manier uitgerekend, uit het echte wateroppervlak van zijn vorm, en daarom krijgt een niervorm van 9 × 5 m, net boven 25 m², er twee, terwijl een rechthoek van 7 × 3,5 m met 24,5 m² er één krijgt. De planpagina’s houden bij drie op met tellen. De 96 m² van een zwembad van 16 × 6 m is eigenlijk 3,84 skimmers aan oppervlak, dus lees die drie als ondergrens, of weeg bij die maat skimmer tegen deck-level overloop af, waar de hele rand afschuimt en het aantal niet meer telt.

Zie het aantal als een minimum. Vorm, wind en de manier waarop het zwembad wordt gebruikt kunnen elk pleiten voor één extra; geen ervan pleit ooit voor één minder. De tabel hieronder geeft het aantal voor negen plannen uit de maten en vormen van de bibliotheek.

Hoe een skimmer werkt: opening, klep, mand en leiding

Een skimmer is een kunststof bak die achter de zwembadwand is ingegraven, onder een rond deksel in de coping. Een korte doorgang door de wand, de keel, eindigt in een rechthoekige opening op de waterlijn, de skimmeropening. Voor die opening hangt de klep, een luik dat onderaan scharniert en op het wateroppervlak drijft, zodat het water over de bovenrand stroomt in een dunne, snelle laag die een blad van meters ver naar binnen trekt. Als de pomp stopt, drijft de klep omhoog en sluit hij af, zodat de vangst binnen blijft.

Binnenin houdt een mand bladeren tegen voordat ze het eigen voorfilter van de pomp bereiken, en een zuigleiding, meestal 50 mm, verlaat de bodem van de bak richting de technische ruimte, waar op de meeste zwembaden een klep de zuigkracht van de pomp verdeelt tussen de skimmer en de bodemafvoer; de gids over circulatie geeft de standen per seizoen. Op sommige zwembaden komen twee extra’s voor: een equalizerleiding, een tweede buis naar een opening lager in de wand die de pomp van water blijft voorzien als het peil onder de opening zakt, vooral te zien op oudere Noord-Amerikaanse zwembaden, en een zuigplaat, die op de mand ligt en de slang van een reiniger de zuigkracht van de skimmer laat lenen.

Heeft een L-vorm, een niervorm of een lang zwembad er één meer nodig?

Tel eerst, en kijk dan naar de contour. Een skimmer bereikt het oppervlak in een open zwaai; alles wat om een hoek of door een smalle taille moet, drijft er langzaam of helemaal niet naartoe. Een L-vormig zwembad is twee zwembaden die water delen en wil een skimmer in elke poot: de planpagina’s geven de L van 10 × 6 m er twee, één per poot, en telt jouw zwembad er één, plaats er dan toch twee. Een niervorm is hetzelfde in bochten: de 9 × 5 m komt net aan twee uit, dus zet er één in elke lob. Op een lang baantjesbad, zeg 15 × 4 m, bepaalt de wind meer dan het aantal: waait die over de lengte, dan vangt een skimmer in de kopwand aan het eind alles op wat door de baan wordt gedreven.

Trappen, zitbanken en tanning ledges maken hun eigen dode hoeken, het hoekje naast een hoektrap is de klassieker, en drijvend vuil blijft in al die hoeken hangen. In een wand waar de trap tegenaan is gebouwd kan geen skimmer, dus de oplossing is daar een retourinlaat die over het hoekje wordt gericht. En in een beschutte tuin zonder overheersende wind plaats je er één extra: twee skimmers op de wand tegenover de inlaten vangen op wat de circulatie aanvoert.

Tel skimmers op vierkante meters, plaats ze naar de wind en houd het water halverwege de opening: de rest is detail.

Waar plaats je de skimmers?

Op de wand waar de overheersende wind naartoe waait. De bries drijft stuifmeel, stof en bladeren naar de hoek waar hij op ophoudt, en een skimmer daar krijgt de hele middag aanvoer; staat hij aan de kant waar de wind vandaan komt, dan ziet hij hetzelfde vuil zich ophopen bij de verste wand. Kijk om je wind te vinden waar de bladeren zich in oktober in je tuin verzamelen, niet naar een weerbericht. Komen twee wanden in aanmerking, kies dan die het dichtst bij de technische ruimte: een korte, rechte zuigleiding kost de pomp twintig jaar lang minder.

Schik de rest daarna eromheen. Retourinlaten komen aan de tegenovergestelde kant, allemaal in dezelfde draairichting gericht, zodat het oppervlak naar de skimmeropeningen drijft, en nooit vlak naast een skimmer, waar schoon water meteen weer in de leiding verdwijnt. Houd skimmers uit de wanden waar mensen instappen en zitten: de trap, een zitbank, de zijkant van een tanning ledge. Bij een automatische afdekking hoort de kant van de rol bij de bank of put van de afdekking.

Teken het nu. Open je zwembad in de ontwerptool en kies de rand Skimmer: die tekent zoveel skimmers als deze pagina telt, op een lange wand richting het diepe deel, een verstandige standaard waar geen wind beslist. Sleep de retourinlaten naar de tegenoverliggende wand, houd de trap uit de buurt van de skimmers en stuur de bouwer de deellink met één zin: naar welke wand de wind waait.

Hoe hoog moet het water in de skimmer staan?

Halverwege de opening; alles tussen een derde en twee derde van de hoogte werkt nog. Te laag, en de skimmer slikt lucht: de pomp verliest zijn aanzuiging, wordt luid en kan droogdraaien, wat hem zijn asafdichting kost. Te hoog, en de klep kan nergens naartoe zakken, zodat het oppervlak stilstaat. In een standaard skimmerbad ligt dat midden ongeveer 15 cm onder de coping.

Het peil schuift. Een onafgedekt zwembad verliest bij warm weer 3–5 mm per dag door verdamping, dus twee weken weg betekent 4–7 cm minder, genoeg om het water van het midden van de opening naar de onderrand te laten zakken, en een nacht zware regen doet het omgekeerde. Vul wekelijks bij, laat na een bui wat water af, of monteer een automatische bijvulklep.

Een skimmer met hoog waterpeil verschuift alles omhoog. De opening is breed, ondiep en onder de coping weggewerkt, zodat het water ongeveer 4 cm onder de rand staat in plaats van 15 cm en het zwembad bijna vol oogt zonder overloopgoot. De marge is dun, dus de automatische bijvulling is niet optioneel, en spatwater komt op het terras terecht. In de ontwerptool is het de keuze Waterpeil onder de rand Skimmer: schakel tussen Standaard en Hoog en zie wat 11 cm met de uitstraling doet.

Beton, liner of glasvezel: welke skimmerbak?

Skimmers zijn gemaakt voor één type kuip en niet onderling verwisselbaar. In een betonnen zwembad wordt de bak geplaatst voordat de wanden worden gestort of gespoten, zodat het beton om de keel sluit; hem waterpas en op de juiste hoogte zetten legt je waterlijn vast voor de hele levensduur van het zwembad. In een linerbad wordt hij door de wand heen vastgeschroefd, met de liner geklemd tussen afdichtingen en een frontplaat, en de opening wordt pas uitgesneden als het water er net onder staat. Een glasvezelkuip werkt op dezelfde manier, met de opening uitgesneden door de kuipbouwer. Frontplaten en afdichtingen slijten, en elke nieuwe liner krijgt nieuwe afdichtingen.

Kies dan de opening. Een standaardopening is ruwweg 15–20 cm breed; modellen met brede opening zijn ongeveer twee keer zo breed en passen bij water dat hoog staat, onder een lamellenafdekking of in een ontwerp met hoog waterpeil. Kies een deksel waarin een stuk van de copingsteen past (een witte schijf in een travertin terras is het meest opvallende wat een skimmer doet), op een verstelbare hals, zodat het exact gelijk ligt.

Robots, zuigreinigers en lamellenafdekkingen

Een robotreiniger heeft niets met de skimmer gemeen: hij heeft een eigen motor en filter, werkt aan een kabel over de vloer en de wanden, en laat het oppervlak aan de skimmer over. Een zuigreiniger aan een slang is anders. Die wordt via een zuigplaat op de skimmer aangesloten en leent diens zuigkracht, dus zolang hij draait schuimt die skimmer niet meer af en loopt zijn mand sneller vol. Met één skimmer blijft het oppervlak intussen onbehandeld; met twee blijft er één werken, een goede reden om van één naar twee af te ronden als je zo’n reiniger wilt gebruiken.

Een lamellenafdekking drijft op het water en let dus net zo op het peil als de skimmer. De fabrikant schrijft voor hoe ver onder de coping het water moet staan, en de skimmers moeten het daar houden; vraag dat getal op voordat ze worden besteld, want het beslist tussen een standaardopening en een opening voor hoog waterpeil. Bij gesloten afdekking trekt de skimmer nog steeds water van onder de lamellen, dus de circulatie gaat door; alleen het vuil komt nu op de afdekking terecht.

Veiligheid bij zuiging: afvoeren, equalizers en deksels

Het gevaar van zuiging is een lichaam, een lichaamsdeel of lang haar dat een opening afsluit waar de pomp aan blijft trekken. Een skimmeropening, half in de lucht met een klep en een mand voor de leiding, is de opening met het laagste risico. De ernstige zijn ondergedompelde zuigpunten die een persoon helemaal kan afdekken: een bodemafvoer, of een equalizeropening. Daarom hebben afvoeren anti-vortex roosters, bol gevormd zodat ze niet plat afgesloten kunnen worden, en daarom liggen er twee op ongeveer 1,2 m van elkaar, zodat één lichaam niet beide kan blokkeren. Als afvoer en skimmers samen op de pomp zijn aangesloten, neemt geen enkele opening de volle zuigkracht op, dus laat de pomp nooit draaien met een enkele afvoer als enige open zuigleiding.

Een equalizeropening heeft hetzelfde soort rooster nodig, en veel bouwers laten de leiding nu weg of sluiten hem af. De regels verschillen per land en veranderen in de tijd, dus vraag je bouwer aan welke norm voor vastzuigveiligheid de roosters en de opzet voldoen, en check het bij je gemeente. Bij de skimmer zelf: houd het deksel op zijn plaats, want een open gat in het terras is een enkelbreker; laat de pomp nooit draaien zonder mand; en als een afvoerrooster ontbreekt of gebarsten is, blijft de pomp uit tot het is vervangen.

Skimmers aan de praat houden: manden, lekkage en winter

Leeg de manden wekelijks en na elke winderige dag: een volle mand smoort de zuiging lang voordat hij verstopt lijkt, dus controleer meteen of de klep nog vrij beweegt. Staat het oppervlak stil, controleer dan op volgorde: het waterpeil, de skimmermand, het voorfilter van de pomp, de filterdruk en de klep tussen skimmer en afvoer.

Skimmers zijn een van de meest voorkomende plekken waar een zwembad lekt, bijna altijd bij een verbinding: waar de keel een betonnen kuip raakt, als een haarscheur rond de opening; bij de afdichting en de schroeven van de frontplaat van een liner- of glasvezelbad; of bij de leidingaansluiting onder de bak. De test is gratis. Zet een eventuele automatische bijvulling uit en laat het peil een paar dagen zakken; stopt het vlak onder de opening, verdenk dan de skimmer, en een druppel kleurstof naast de verbinding, met de pomp uit, laat zien waar een scheur water trekt.

In de winter gaan skimmers kapot: water dat in de bak blijft staan bevriest, zet uit en barst de bak of de keel, en de lekkage verschijnt in het voorjaar. Maak je het zwembad volledig winterklaar, zet het peil dan onder de openingen, blaas de leidingen leeg en plug ze, en plaats in elke skimmer een ijsdrukbeveiliging, een knijpbaar flesje of een schuimstuk, die de druk van het ijs opvangt. Bij actief overwinteren, met het zwembad vol en de pomp draaiend op nachten met vorst, blijft de skimmer in gebruik: houd zijn mand leeg en zijn deksel erop.

Wat er in de praktijk misgaat

1. Naar beneden afronden

   32 m² is 1,3 skimmers aan oppervlak, en één skimmer op een zwembad van 8 × 4 m laat de verre helft van het oppervlak ongemoeid ronddrijven. Tel vanuit het echte oppervlak en rond naar boven af.

2. Een skimmer naast een retourinlaat

   Schoon water gaat meteen terug de leiding in waar het vandaan kwam, en de verre kant van het zwembad staat stil. Zet de inlaten tegenover de skimmers, in dezelfde draairichting gericht.

3. Het waterpeil laten rondzwerven

   Onder de opening zuigt de pomp lucht en kan hij droogdraaien; erboven stopt de klep en nipt de skimmer alleen. Twee zomerweken halen 4–7 cm weg, dus vul wekelijks bij of laat een klep het doen.

4. Water in de skimmer laten staan over de winter

   IJs doet de bak of de keel barsten, en in een betonnen zwembad betekent de reparatie dat de coping eraf moet. Zet het peil onder de opening en plaats een ijsdrukbeveiliging, of houd het water de hele winter in beweging.